خانه / bize yazin / Churchill İnönü Gizli Vagon Görüşmesi (1943)

Churchill İnönü Gizli Vagon Görüşmesi (1943)

GÖRÜŞMELERE KATILANLAR
Yenice tren istasyonunda bir vagonda yapılan görüşmelere İsmet İnönü’nün yanında; Başbakan Şükrü Saracoğlu, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak, Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu, Ortaelçi Feridun Cemal Erkin, Genelkurmay Hava Müşaviri Hv. Plt. Tuğg. Şefik Çakmak, Gnkur. Hrk. Ş. Md. Albay Fasih Kayabalı katıldı. M. Winston Churchill görüşmelere aralarında Britanya Genelkurmay Başkanı Sir Alan Brooke’un da olduğu en üst askeri ve siyasi erkanın dahil olduğu kalabalık bir heyetle katılmıştı.

Adana Görüşmesi (ya da Adana Buluşması), II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile Britanya Başbakanı Winston Churchill arasında 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana yakınlarındaki Yenice tren istasyonunda yapılan görüşme. Görüşme sonunda Türkiye Müttefiklere yakınlaşmakla birlikte savaşa girmeyi kabul etmemiştir.

ARKA PLAN
Adana Görüşmesi, savaşın Almanya aleyhine döndüğü bir sırada yapıldı; 1943 yılında Mihver Devletleri savunmaya geçmek zorunda kalırken, müttefikler ise taarruza yönelmeye başlamıştı. O zamana değin Müttefikler, Almanya’nın Ortadoğu’ya inmesini engelleyen bir güç olarak kabul ettikleri Türkiye’nin savaş dışı kalmasını yeterli görüyorlardı.

Ancak, 1942 sonlarında Alman ordularının Stalingrad Savaşı’nı kaybetmesi sonucu Avrupa’da ikinci bir cephe açılması gündeme gelmişti. Churchill bu cepheyi Türkiye’nin katılmasıyla Balkanlar’da açmayı düşünüyordu. Ayrıca Balkanlar’daki Britanya-Türk orduları sayesinde savaş sonrasında Sovyet yayılmasını dizginlemek amacındaydı. Türkiye ise Sovyet yayılmasından çekiniyor, bu nedenle en azından ordusunun yıpranmaması için savaşa girmek istemiyordu.

12-24 Ocak 1943’te yapılan Kazablanka Konferansı’nda ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, Churchill’in Yunanistan, Oniki Ada, Balkan Planı ile Türkiye’nin savaşa ortak edilmesini onaylamamakla birlikte, Britanya’nın Türkiye’yle ilgilenmesini, Türkiye’ye askeri yardım yapılmasını benimsedi.

GÖRÜŞME
Churchill’in girişimi üzerine 30 Ocak 1943’te İnönü ve Churchill Adana’da gizlice buluştular. Görüşmenin nerede yapılacağı ayrı bir tartışma konusu olmuştu. Görüşmeden kısa süre önce Almanya’nın Türkiye büyükelçisi Franz von Papen’e Ankara’da bir suikast girişiminde bulunulduğundan, görüşmenin Kıbrıs’ta yapılması veya ülke içerisinde bir trende yapılması planlandı. Daha sonra Adana’da gizli olarak bir trende yapılması için Churchill ile mutabık kalındı.

1943 başlarında İtalyanlar Ege Denizi’ndeki On İki Ada’da, Almanlar Balkanlar’da, İngilizler ise Suriye, Irak ve Kıbrıs’ta bulunmaktaydı. Türkiye ise Müttefikler ile Mihver Devletleri arasında geniş bir toprak parçası ile set durumundaydı. Kazablanka’dan büyük ümitlerle gelen Churchill’e göre; İtalya açılacak geniş kapsamlı bir saldırı ile yenilecek ve savaş dışı kalacaktı. Balkanlarda yalnız kalan Almanya’ya karşı kuzeyden Sovyetler Birliği taarruz edecek, müttefiklere Türkiye’nin katılması ile güneyden açılacak güçlü bir cephe ile taarruz edilirse, Alman yenilgisi kolaylaşacaktı.

İsmet İnönü bu durum karşısında iki husus üzerinde durmuştu. Bunlardan birincisi Almanya’nın yenilmesi ile Sovyetler Birliği’nin Avrupa’daki en güçlü devlet haline gelerek, hakim güç olması ve bu durumun Türkiye açısından yeni sıkıntılara neden olma ihtimali. İkincisi ise donanım olarak yetersiz olan Türk ordusunun savaşacak duruma gelmesi için modernizasyonunun tamamlanması gerektiğiydi.

Adana’da Sovyet tehdidi ile Türkiye’yi korkutacakken, Türk heyetinin tehlikeleri çok daha yalın ve açık bir şekilde Churchill’e aktarması, Churchill’in Türk heyetini yatıştırma çabasına dönüşmüştü. Britanya ve Sovyetlerin ortak garantilerini gösterdi. Savaştan sonra kurulacak bir uluslararası örgütün böyle bir tehlikeyi ortadan kaldıracağını belirterek Sovyet yayılmasına karşı çıkılacağı konusunda güvence verdi.
kaynak
https://www.facebook.com/osanal

همچنین ببینید

1989 Yılındaki Türkiye Belgeseli – BBC

Beni Hatırla Şifremi Unuttum

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *